Σχέσεις

Όρια: τι σημαίνει πραγματικά να λες «όχι»

Γιατί δυσκολευόμαστε με τα όρια, τι φοβόμαστε πραγματικά, και από πού ξεκινά η αλλαγή. Όχι από το «όχι», αλλά από το «τι νιώθω».

Βασιλική Ελπίδα Μπούσια 3′ ανάγνωση

«Πρέπει να μάθω να βάζω όρια.» Είναι από τις πιο συχνές φράσεις που ακούω. Και σχεδόν πάντα λέγεται με τον ίδιο τόνο: σαν αποτυχία. Σαν κάτι που θα έπρεπε ήδη να ξέρεις να κάνεις και δεν το κάνεις.

Θέλω να ξεκινήσω από κάτι διαφορετικό. Τα όρια δεν είναι δεξιότητα που «μαθαίνεις», όπως μαθαίνεις να οδηγείς. Είναι μια σχέση. Πρώτα με τον εαυτό σου, μετά με τους άλλους. Και αν η πρώτη σχέση είναι θολή, η δεύτερη δεν μπορεί να είναι καθαρή.

Τι είναι (και τι δεν είναι) ένα όριο

Το όριο δεν είναι τοίχος. Δεν είναι τιμωρία, ούτε τελεσίγραφο. Το όριο είναι μια πληροφορία: εδώ τελειώνω εγώ, εδώ ξεκινάς εσύ. Λέει τι μπορώ και τι δεν μπορώ, τι θέλω και τι δεν θέλω, πού φτάνει η ενέργειά μου και πού όχι.

Για να πεις όμως πού τελειώνεις, πρέπει πρώτα να ξέρεις πού βρίσκεσαι. Και εδώ είναι το δύσκολο. Πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε μαθαίνοντας να διαβάζουμε τι χρειάζονται οι άλλοι, πριν καν προλάβουμε να νιώσουμε τι χρειαζόμαστε εμείς. Το «όχι» δεν βγαίνει, όχι επειδή δεν έχουμε θάρρος, αλλά επειδή δεν έχουμε πρόσβαση στο «τι νιώθω».

Τι φοβόμαστε πραγματικά

Όταν κάποιος δυσκολεύεται να πει «όχι», σπάνια φοβάται το ίδιο το «όχι». Φοβάται αυτό που φαντάζεται ότι θα ακολουθήσει:

  • Ότι θα απογοητεύσει. Και ότι η απογοήτευση του άλλου είναι δική του ευθύνη.
  • Ότι θα τον δουν ως εγωιστή. Σαν να υπάρχει μόνο μία θέση: ή για μένα ή για σένα.
  • Ότι η σχέση δεν θα αντέξει. Ότι η αγάπη ή η αποδοχή εξαρτάται από το να είναι πάντα διαθέσιμος.
  • Ότι θα νιώσει ενοχή. Και η ενοχή είναι τόσο δυσάρεστη, που είναι ευκολότερο να πεις «ναι» και να το πληρώσεις αργότερα.

Πρόσεξε ότι κανένας από αυτούς τους φόβους δεν αφορά το παρόν. Όλοι αφορούν μια ιστορία: κάτι που μάθαμε κάποτε, σε κάποια σχέση, για το τι συμβαίνει όταν λες «όχι».

Η ενοχή δεν σημαίνει ότι έκανες λάθος

Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό. Όταν αρχίζεις να βάζεις όρια, θα νιώσεις ενοχή. Σχεδόν σίγουρα. Και η ενοχή θα σου πει: «βλέπεις; έκανες κάτι κακό».

Δεν είναι έτσι. Η ενοχή, σε αυτή την περίπτωση, είναι απλώς το σημάδι ότι κάνεις κάτι καινούργιο. Κάτι που δεν ταιριάζει με το παλιό μοτίβο. Το σώμα σου διαμαρτύρεται γιατί βγαίνεις από το γνώριμο, όχι γιατί βγαίνεις από το σωστό.

Πολλές φορές δεν χρειαζόμαστε να γίνουμε κάποιος άλλος. Χρειαζόμαστε χώρο και ασφάλεια για να ξανασυναντήσουμε αυτό που ήδη είμαστε.

Από πού ξεκινά η αλλαγή

Όχι από το «όχι». Από πιο πίσω.

  1. Παρατήρησε το «ναι» που δεν εννοείς. Για μια εβδομάδα, απλώς πρόσεξε πότε λες «ναι» ενώ μέσα σου κάτι σφίγγεται. Μην αλλάξεις τίποτα. Μόνο δες το.
  2. Κέρδισε χρόνο. «Θα σου πω αύριο.» «Άσε με να το σκεφτώ.» Είναι το μισό όριο. Σου δίνει τον χώρο να νιώσεις πριν απαντήσεις.
  3. Ξεκίνα από τα μικρά. Όχι από τη μητέρα σου ή το αφεντικό σου. Από τον σερβιτόρο που έφερε λάθος πιάτο. Από το μήνυμα που δεν χρειάζεται να απαντηθεί τώρα.
  4. Άντεξε την ενοχή χωρίς να την υπακούσεις. Θα έρθει. Θα περάσει. Κάθε φορά που περνάει χωρίς να την ακολουθήσεις, χάνει λίγη δύναμη.

Ένα ακόμη βήμα

Τα όρια δεν αλλάζουν σε μια μέρα, γιατί δεν χτίστηκαν σε μια μέρα. Χτίστηκαν μέσα σε σχέσεις, και μέσα σε σχέσεις ξαναχτίζονται. Αν νιώθεις ότι το μοτίβο επαναλαμβάνεται και δεν καταλαβαίνεις από πού έρχεται, η ψυχοθεραπεία είναι ένας χώρος να το δούμε μαζί. Με τον δικό σου ρυθμό.

Το κείμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά ψυχοθεραπεία, συμβουλευτική ή ιατρική φροντίδα.

Ένα ακόμη βήμα

Εδώ μπορείς να μιλήσεις.

Στείλε μου ένα μήνυμα. Θα σου απαντήσω προσωπικά για να κανονίσουμε μια πρώτη online συνάντηση γνωριμίας, 30 λεπτών, δωρεάν και χωρίς δέσμευση.

Κλείσε online συνεδρίαΆκουσε το podcast